Ponedeljak, 9. februar u 20.00
Svečana sala Skupštine grada
ANETA ILIĆ, sopran
LIDIJA STANKOVIĆ, klavir
BORISLAV ČIČOVAČKI, oboa
Brams, Isidor Bajić, Glijer, Josif Marinković, Stevan Hristić, Rimski-Korsakov, Kjuj, Henšel
Isidor Bajić (1878-1915)
Čežnja i Sanje
iz zbirke Album kompozicija za klavir
Josif Marinković (1851-1931)
Uspavanka
iz pozorišnog komada Suđaje LJ. Petrovića
za sopran i klavir
Molitva (Vojislav Ilić)
za sopran i klavir (1889)
Nikolaj Rimski-Korsakov (1844-1908)
Varijacije u ge-molu na Glinkinu temu (1878)
za obou i klavir
(prvo izvođenje u Srbiji)
Stevan Hristić (1885-1958)
Bila jednom ruža jedna (M. Mitrović)
za sopran i klavir
Novembar (Jovan Dučić)
za sopran i klavir
Cezar Kjui (1835-1918)
Tri minijature za klavir iz Opusa 20
Berseza, Op. 20, br. 8
Kanconeta, Op. 20, br. 9
Mazurka, Op. 20, br. 11
(prvo izvođenje u Srbiji)
Eduard Bem (1862-1946)
Rose du am Borne (Devojka ružici)
iz ciklusa Osam pesama, Op. 17
za sopran i klavir (1898)
Georg Henšel (1850-1934)
An die Nachtigall (Slavuju)
iz ciklusa Srpska pesmarica, Op. 32 (1879)
verzija za sopran, obou i klavir
(prvo izvođenje u Srbiji)
Reinhold Glijer (1875-1956)
Pesma i Andante
iz ciklusa Komadi, Op. 35, (1908)
za obou i klavir
Johanes Brams (1833-1897)
Tri solo pesme za sopran i klavir
Mädchenlied (Devojka ružici), Op. 85, br. 3 (1879)
Vorschneller Schwur (Zavetovanje), Op. 95, br. 5 (1884)
Mädchenfluch (Marina kletva), Op. 69, br. 9 (1877)
Kada je u Beču 1815. godine objavljena knjiga Vuka Karadžića Narodna srbska pjesnarica, interesovanje za srpsku narodnu poeziju, zahvaljujući prevodima i angažovanju Getea, Jakoba Grima i drugih, pre svega nemačkih literata i prevodilaca, pojavilo se kod mnogih evropskih pesnika i kompozitora. Pesnici su, poput Merimea, na primer, pisali svoju poeziju u duhu srpske narodne lirike, dok je oblik stiha, poznat kao srpski trohej, Geteovom Korintskom nevestom, inaugurisan i kasnije raširen u nemačkoj poeziji. I kompozitori su u srpskoj narodnoj poeziji nalazili svoju inspiraciju. Više od 20 kompozitora uglavnom iz Nemačke i Rusije, ali i iz Češke, Poljske, Švajcarske i Švedske komponovali su preko 80 solo pesama i horova na stihove srpske poezije, a među tim kompozitorima bili su Brams, Čajkovski, Dvoržak, Janaček, Suk, Reger i Anton Rubinštajn. Posebno je, u tom smislu, značajan rad Johanesa Bramsa, koji se srpskoj poeziji obraćao tokom deset godina (1874-1884), pa su, kao plod ovog interesovanja, nastale su četiri solo pesme, jedna pesma za vokalni kvartet i klavir i dva mešovita hora. U njima je pokušao da ostvari izvesnu slovesnku zvučnu atmosferu korišćenjem forme mazurke ili smenjivanjem parnog i neparnog metra, što predstavlja izuzetak u celokupnoj umetničkoj muzici toga vremena. Bramsov prijatelj i čuveni bariton, Georg Henšel, u svom kompozitorskom opusu, koji obuhvata 3 opere, gudačke kvartete, horove i solo pesme, čitav jedan opus posvetio je srpskoj narodnoj poeziji. To je ciklus Serbisches Liederspiel (Srpska pesmarica), op. 32, koji se sastoji od deset pesama, komponovanih kao solo pesme, dueti i kvarteti, i koji su raspoređeni u određenu dramaturšku celinu. Ciklus je svojevremeno uživao veliku popularnost među interpretatorima i publikom. Pod Bramsovim uticajem bilo je i stvaralaštvo Eduarda Bema, nekada uspešnog i nagrađivanog kompozitora, dirigenta i direktora konzervatorijuma u Berlinu. Ipak, setno raspoloženje njegove solo pesme, minijaturne dramske scene, Rose du am Borne, označene kao Srpska (Serbisch), iz opusa 17, zbog izrazito deklamatorne vokalne deonice više podseća na jedan drugi uzor, na kompozitora Huga Volfa, Bemovog vršnjaka.
Interesovanje za slovenske narode postojalo je u Rusiji tokom čitavog 19. veka. Prvo se to interesovanje ticalo filologije i istorije, a kasnije se preusmerilo i na kulturu, pogotovo na narodnu književnost i muziku. Srpske narodne pesme pojavile su se u Puškinovom prepevu, u zbirci Pesme Zapadnih Slovena, dok je srpska narodna muzika postala dostupna pre svega zahvaljujući Balakirjevu, koji je bio upoznat sa zbirkama Srpske narodne pesme Kornelija Stankovića. Tako je, zahvaljujući Balakirjevu, nastala i prva značajna kompozicija na srpsku narodnu muziku, Fantazija na srpske teme, za simfonijski orkestar, Nikolaja Rimskog-Korsakova, koja je sa ogromnim uspehom (dva puta) izvedena na koncertu koji je pratio Sverusku etnografsku izložbu, maja 1867, zajedno sa delima panslovenske tematike Glinke, Balakirjeva, Dargomižskog i Monjuška. Od tada je srpska muzika, ali i narodna poezija postala prisutna u delima ruskih kompozitora, gde, pored čuvenog Rusko-srpskog (Slovenskog) marša Čajkovskog, treba spomenuti i dela Glazunova, Ipolita-Ivanova i Šebalina. Cezar Kjui je komponovao solo pesme na čitavu Puškinovu zbirku Pesme Zapadnih Slovena, što čini njegov opus 99. I pored petnaest opera i više orkestarskih dela, ovaj kompozitor francusko-litvanskog porekla, član Ruske petorke, visoki oficir ruske vojske, profesor vojnog injženjerstva na Vojnoj akademiji u Sankt Petersburgu i carev vojni savetnik, ostvario je svoja najbolja dela u oblasti vokalne i klavirske minijature, među kojima se, pored Prelida, ističu minijature iz opusa 20. Još kao pripadnik ruske mornarice, Rimski-Korsakov je vodio vojni duvački orkestar za koga je i komponovao, učeći se kompozitorskoj veštini, i orkestraciji. Tako je nastalo nekoliko dela za solo duvače uz pratnju duvačkog orkestra: Koncert za trombon, Varijacije za klarinet i Varijacije na Glinkinu temu za obou. Ova poslednja kompozicija pisana je za koncert Ujedinjenog orkestra Mornarice u Kronštatu, i za nju je korišćena melodija ruske narodne pesme Što plačeš, devojko, koju je Glinka, veliki uzor Rimskog-Korsakova, upotrebio za jednu svoju solo pesmu. Svojim izuzetno plodnim i raznovrsnim stvaralaštvom kompozitor Rajnhold Glijer, kao đak Arenskog i Tanjejeva, veliki je nastavljač ruske romantične muzičke tradicije, iako je upravo on bio i tvorac prvog socrealističkog baleta, Crvena lutka. Veliku pažnju posvećivao i muzičkim minijaturama, među kojima je naročito značajan njegov ciklus Komadi, op. 35, za razne instrumente uz pratnju klavira. Njegov značaj ne iscrpljuje se samo kompozitorskim radom – on je bio i značajan dirigent i pedagog, a među njegovim učenicima bili su Mjaskovski i Prokofjev. Doskora je bio zaboravljen, ali u poslednje vreme raste interesovanje za njegovu muziku, naročito u zapadnoj Evropi.
Rođeni u Vojvodini i u Beogradu, trojica srpskih kompozitora koji su, pored Kornelija Stankovića i Stevana Mokranjca, činili jezgro srpskog muzičkog romantizma, Josif Marinković, Isidor Bajić i Stevan Hristić (uz Davorina Jenka i naročito važnog Petra Stojanovića), studirali su u Pragu, Beču, Budimpešti, Lajpcigu, Parizu, Rimu i Moskvi i na njih je direktno uticala muzika evropskog romantizma, nemačkog, ruskog i srednjoevropskog. Međutim, sva trojica su, kao što je i nalagala estetika muzičkog romantizma, svoju muzičku invenciju nadahnjivali srpskom narodnom muzikom, koja je vrlo prisutna u njihovim delima. Marinković je tvorac srpske solo pesme, bavio se tom formom oko pedeset godina i komponovao je na stihove istaknutih srpskih pesnika, poput Zmaja, Đure Jakšića, Grčića Milenka i Vojislava Ilića. I Isidor Bajić je značajan autor solo pesme, ali se on posvetio i klaviru, pa je njegov Album kompozicija jedan od najvažnijih doprinosa razvoju klavirske muzike kod nas sa početka 20. veka. Znanje, sposobnosti i ambicije Stevana Hristića daleko prevazilaze sve njegove prethodnike, te on i jeste jedan od najznačajnijih srpskih kompozitora uopšte. Formiranje njegovog ličnog kompozitorskog stila trajalo je relativno dugo i ono je zapravo sinteza kasnog (i nacionalnog) evropskog muzičkog romantizma i srpske narodne muzičke tradicije, uz vidljiv uticaj impresionizma (u harmoniji i orkestraciji), a najjasnija i najzrelija manifestacija tog stila jeste svakako balet Ohridska legenda. Taj stilski razvoj očituje se i u njegovim solo pesmama, od kojih se pesma Novembar najviše približava impresionističkoj fakturi i koloristici, pa može da se uporedi sa pesmama Gabrijela Forea.
Ipak, kratko trajanje romantizma u srpskoj muzici (1930. je nastala prva srpska atonalna kompozicija, Gudački kvartet Ljubice Marić) ostavilo je nepreboljenu prazninu i romantičarsku neiživljenost među potonjim kompozitorima, koji su, čak i do naših dana, pokušavali da taj nedostatak popune i isprave. Ovakva nastojanja nisu više bila u korelaciji sa evropskim tokovima, gde se romantizam, predivno, kao nijedna druga muzička epoha, ugasio sa Četiri poslednje pesme Riharda Štrausa, tri godine posle završetka Drugog svetskog rata.
Borislav Čičovački
Aneta Ilić je završila studije solo pevanja na Fakultetu muzičke umetnosti u Beogradu u klasi Biserke Cvejić, a paralelno je diplomirala i na odseku opšte muzičke pedagogije. Magistrirala je solo pevanje u klasi Irine Arsikin. Dobitnik je nekoliko prvih nagrada na takmičenjima studenata muzike.
Kao solista učestvovala je na brojnim festivalima kao što su Bemus, Tribina kompozitora, Festival savremenog stvaralaštva u Rumuniji, Festival New Moment Ideas Campus u Piranu. Nastupala je kao solista ansambla Renesans, član Ansambla za novu muziku i član je ansambla Donne di Belgrado.
Na polju opere, ostvarila je naslovnu ulogu u operi Mudrica Karla Orfa, kao i ulogu Despine u Mocartovoj operi Tako čine sve, u produkciji Kamerne opere Madlenijanum. Tumačila je ulogu Gospođe P. u kamernoj operi Majkla Najmana The Man Who Mistook his Wife for a Hat, koja je izvedena u okviru Bitefa 2001. godine. U premijernom izvođenju opere Narcis i Eho Anje Đorđević ostvarila je ulogu Nimfe (Bemus, 2002), a na istom festivalu 2005. je tumačila ulogu Euridike u operi Orfej i Euridika K. V. Gluka. Dobitnik je nagrade UMUS-a za najbolji koncert u 2005. Godini i Srebrne medalje Univerziteta umetnosti za značajne umetničke i pedagoške rezultate na FMU u Beogradu u 2007. godini.
Nastupala je sa Beogradskom filharmonijom, Simfonijskim orkestrom RTS i ostvarila snimke za radio i televiziju. Sarađivala je sa uglednim domaćim i inostranim dirigentima.
Po rečima kritike, visoke umetničke domete i posebnu izražajnost dostiže u interpretacijama dela baroknih majstora, kao i delima Mocarta, lida i francuskog repertoara. Podjednako uspešno se bavi izvođenjem dela savremenih kompozitora.
Pored koncertne aktivnosti bavi se pedagoškim radom kao docent na katedri za solo pevanje Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu.
Borislav Čičovački je magistrirao obou na Akademiji umetnosti u Novom Sadu, kod Ljubiše Petruševskog, a poslediplomske studije završio na Svelink konzervatorijumu u Amsterdamu kod Hana de Vrisa. Pobednik je 23. Takmičenja muzičkih umetnika u Zagrebu. Na Akademiji umetnosti u Novom Sadu radio je kao asistent. Na Prirodno-matematičkom fakultetu u Novom Sadu diplomirao je biologiju.
Nastupao je sa Beogradskom i Zagrebačkom filharmonijom, sa Gudačima Sv. Đorđa, BGO Dušan Skovran, orkestrom Camerata academica iz Novog Sada... Kao solista i kamerni muzičar nastupao je u Briselu, Parizu, Minhenu, Moskvi i Roterdamu, na festivalima Lapplandas festspel (Švedska), Musique en scène u Lionu, Musique action u Nansiju, u Beču, Torinu, Ulmu, Amsterdamu, Splitu, Ohridu i na Bemusu.
Bio je član ansambla za savremenu muziku Tickmayer Formatio iz Orleana (1994-2002). Premijerno je izveo tridesetak kompozicija srpskih i holandskih autora. Za njega su pisali Dejan Despić, Vlastimir Trajković, Isidora Žebeljan, Stevan Kovač Tikmajer i dr.
Snimao je za vodeće radio i televizijske kuće u nekadašnjoj Jugoslaviji, kao i za holandski, belgijski, francuski i mađarski radio. Neki od njegovih snimaka su izdati na kompakt-diskovima u Holandiji (Emergo Classics Nederland) i Velikoj Britaniji (ReR EK1).
Jedan je od osnivača Fondacije Barka iz Amsterdama koja ima za cilj prezentovanje srpske kulture u inostranstvu. Bavi se i književnim radom. Amsterdamska izdavačka kuća Van Gennep je objavila tri zbirke njegovih pripovedaka. Višestruki je dobitnik stipendija Holandskog književnog fonda i Fonda za kulturu grada Amsterdama. Bavi se i pedagoškim radom kao docent na katedri za kamernu muziku na Filološko-umetničkom fakultetu u Kragujevcu.
Lidija Stanković je završila studije klavira na Muzičkoj akademiji u Ljubljani, a magistrirala na Fakultetu muzičke umetnosti u Beogradu. Dobitnik je brojnih nagrada, između ostalih, dve Oktobarske nagrade, nagrade Emil Hajek i Prešernove nagrade za izvođenje Šumanovog klavirskog koncerta.
Dobitnik je nagrada na međunarodnim takmičenjima u Senigaliji, Zemonu i Strezi. Održala je brojne resitale širom zemlje i koncerte sa Beogradskom, Zagrebačkom i Slovenačkom filharmonijom, Simfonijskim orkestrom RTV Ljubljana, Dubrovačkim festivalskim orkestrom, orkestrom RTV Brisel, Novosadskim kamernim orkestrom, BGO Dušan Skovran kao i Gudačima Sv. Đorđa. Kao solista i kamerni muzičar gostovala je u Italiji, Belgiji, Austriji, Francuskoj, Holandiji, Poljskoj, Nemačkoj i Velikoj Britaniji. Veliki deo svog repertoara snimila je za radijske i TV kuće ovih zemalja.
Bavi se i pedagoškim radom na Fakultetu muzičke umetnosti na Katedri za klavir u zvanju vanrednog profesora.
